طراحی شهری شهروندگرا

طرح های نوسازی و بهسازی و آینده بافتهای فرسوده شهرهای ایران

این طور که به نظر می آید با این طرحهای نوسازی و بهسازی که در این چند سال اخیر در حال تهیه است معلوم نیست آینده شهرهای ما و به ویژه شهرهای تاریخی ما به کدام سو سوق داده می شود.

این طرحها همچون طرحهای تفصیلی و جامع (که حتما دوستان شهرساز آشنایی کامل نسبت به بی محتوایی و اطناب این طرحها و مخصوصا طولانی بودن مرحله شناخت آنها دارند.) و حتی متاسفانه با مرحله شناخت طولانی تر معلوم نیست سعی در چه کاری دارند. چون در نهایت نیز طرح داده شده مثل سایر طرحها برای شهرهای دیگر است.

شرح خدمات این بافتها طولانی بودن را از حد گذرانده اند!!!

مرحله شناخت در طرحهای شهری تهیه شده در ایران مانند باتلاقی هستند که مشاوران یارای بیرون کشیدن خود از آن را ندارند.

و مهمترین مبحثی که امروزه در طرحها مطرح می شود تا رنگ و روی به روز بودن به آن بدهند بحث مشارکت مردمی است. بحثی که مثل مباحث بسیار دیگری که هنگام ورود تعریف اصلی خود را از دست می دهند مفهوم متفاوتی در ایران گرفته. در اینجا مشارکت در بافتهای فرسوده خلاصه شده به اینکه مردم رضایت دهند زمینها و خانه های خود را در ازای اندکی پول بیشتر به مسئول اجرایی واگذار کنند تا آن را تجمیع و تبدیل به خانه های چند طبقه کنند. ساکنان نیز رخت بسته و خود و مشکلات خود را به بخش دیگری از شهر منتقل کنند! با این کار مشکل که حل نشده و صرفا آنرا به جای دیگری انتقال می دهیم. و تنها بودجه ها را صرف هزینه های نابجا می کنیم.

باید این را دانست که مشارکت در ایران و مخصوصا در بافتهای فرسوده هنوز احتیاج به بررسی دارد و آنچه که در سطح جهانی به عنوان مشارکت مطرح می شود ناشی از دهه ها حیات مدنی است. به عنوان مثال طرح شهر ونکوور طرحی بر پایه مشارکت است (نک: آفرینش محلات و مکانها در محیط انسان ساخت: دیوید چپ من) زمانی که در مورد قطع درختان و عریض کردن یکی از پررفت و آمدترین مسیرها که ترافیک سنگینی برای استفاده کنندگان ایجاد می کرد از مردم  نظرسنجی شد با اکثریت آرا نظر منفی بود!

البته ذکر این نکته ضروریست که نظر اینجانب بر عدم مشارکت مردمی یا ناتوانی مردم در مشارکت نیست، بلکه معتقدم باید راه حل متناسب با شرایط کنونی ایران اتخاذ شود.

در بافتهای فرسوده نیز به نظر می آید مشارکت مفهوم اشتباهی پیدا کرده. برای این بافتها شاید بهترین مشارکت استفاده از نیرو و مهارتهای مردمی به عنوان مثال برای ساخت و ساز باشد. یعنی خود مردم دست به ساخت و ساز در زمینهای خود بزنند در این صورت آنها هم انگیزه این کار را دارند (به دلیل کار روی زمین خود و در محله خود) و هم مشکل به جای دیگری از شهر منتقل نمی شود. در هر صورت راه حل یابی برای بافتهای فرسوده باید ادامه پیدا کرده و باید منطبق با شرایط ایران صورت گیرد.

+   مریم خبازی ; ٤:٤٩ ‎ب.ظ ; ۱۳۸٩/۳/۱۱

design by macromediax ; Powered by PersianBlog.ir