طراحی شهری شهروندگرا

لینک دانلود کتابهای شهرسازی( طراحی شهری و برنامه ربزی شهری)

هدف این وبلاگ بحث و بررسی مسایل شهرسازی و فراهم آوردن فضایی برای گفت و گو پیرامون این مسایل و انتقال اطلاعات می باشد.

دانش امروز ایران با مشکل دسترسی به اطلاعات، به ویژه کتابهای تخصصی و اطلاعات به روز روبروست از طرفی سعی در انحصار دانش در ایران مسئله جدیدی نیست. 

  برای کمک اندکی در جهت فایق آمدن بر این مشکل و نیل به این هدفِ دستیابی به اطلاعات و کتابهای بیشتر برای دوستان شهرساز، من سعی در جمع آوری لیستی از کتابهای شهرسازی، طراحی شهری و برنامه ریزی شهری کرده ام که لینک دانلود این کتابها در قسمت لینکستان آورده شده است "در کنار صفحه مشاهده می شود" که با کلیک روی این لینکها می توانید آنها را دانلود کنید.

از جمله این کتابها کتاب urban design a typology of procedures and products متعلق به جان لنگ می باشد که در مورد ماهیت طراحی شهری و فرآیندهای طراحی شهری و گونه شناسی پروژه های طراحی شهری است و به معرفی نمونه های بسیار خوب طراحی شهری در جهان پرداخته که البته دکتر بحرینی هم آن را ترجمه کرده است. 

کتاب دیگر کتاب urban design reader است که متعلق به Matthew Carmona, Steve Tiesdell است که به معرفی 6 بعد طراحی شهری از طریق مهمترین مقاله های قدیمی تا جدید می پردازد. 6 بعدی که کرمونا آنها را به عنوان ابعاد اصلی طراحی شهری معرفی می کند که عبارتند از بعد ریخت شناسی، بعد ادراکی، بعد اجتماعی، بعد بصری، بعد عملکردی و بعد زمانی.

کتاب دیگر کتاب Urban Design Green Dimensions می باشد که نویسنده اش cliff moughtin است. او در این کتاب توسعه پایدار و طراحی سبز را به طراحی شهری ارتباط می دهد و به بررسی چارچوبهای محلی و منطقه ای برای طراحی و برنامه ریزی می پردازد و می خواهد نشان دهد که در همه مقیاسها می توان طراحی شهری پایدار را اجرایی کرد. که پایه نظری بسیار قوی داشته و نیازهای طراحی در آینده را بیان می کند.

 

در اینجا من فقط 3 کتاب این لیست را معرفی کردم ولی بقیه این کتابها تیز کتابهای جدید و پرکاربرد طراحی شهری و برنامه ریزی شهری هستند. البته سعی در افزایش این لیست به طور هفتگی صورت می گیرد.

یک نکته دیگر در اینجا راجع به نحوه دانلود باید بیان کنم: وقتی روی لینک کتاب کلیک کردید صفحه ای می آید که دو گزینه در آن هست شما باید گزینه free download  را انتخاب کنید، در صفحه بعدی که باز می شود گفته که در حدود مثلا 60 ثانیه صبر کنید، بعد از 60 ثانیه لینک دانلود کتاب ظاهر می شود که باید روی آن کلیک کنید. به جای free download  ممکن است کلمات دیگری نوشته شده باشد مثلordinary download  

+   مریم خبازی ; ۸:٠٧ ‎ب.ظ ; ۱۳۸٩/۳/٢۳

پارک آب و آتش به عنوان یک فضای شهری

مسیرهای پیاده شهری یا پیاده راهها انوع مختلفی دارند. به عنوان مثال مسیرهایی که به معرفی تاریخ معماری یک شهر می پردازند، یا مسیرهایی که وقایع گوناگون رخ داده در طول زمان در یک شهر را به هم پیوند می دهند مانند مسیر آزادی در بوستون امریکا، مسیرهایی که حواس شهروندان را هدف قرار می دهند مثل بو، صدا و ... ولی رویکرد، هر کدام که باشد به نظر می رسد این نوع آفرینش فضای عمومی روش مناسبی باشد به ویژه برای شهرهای بزرگ جهان که امروزه از فقدان فضا برای عابران پیاده و سرزندگی شهری و انفصال فضاهای موجود رنج می برند.

این مسیرها می توانند جزیره های تشکیل شده در میان بزرگراه های پرسروصدا که به شخصه آنها را مهمترین فضاهای به دور از مقیاس انسانی می دانم، را به یکدیگر اتصال داده و آن احساس گمشده امنیت و ایمنی و صمیمیت انسان امروز را به او بازگردانند.

پارک آب و آتش تهران (که البته به اعتقاد بنده واژه پارک مناسب آن نبوده و بیشتر یک مسیر شهری است و بهتر بود در نامگذاری آن به مسیر بودن آن توجه می شد. با ذکر این نکته که من خود معتقد هستم که بیشتر باید به مفهوم توجه شود تا به واژه ها ولی در این مورد خاص با توجه به اینکه نامگذاری آن هم می توانست در ارتقاء حس فضای شهری بودن آن برای شهروندان و هویت بخشی به آن نقش داشته باشد به این نکته پافشاری می کنم.) امروز از بهترین فضاهای شهری تهران به حساب می آید. چند نکته راجع به آن قابل ذکر است:

  • فراهم آوردن فضاهایی تا حدی انعطاف پذیر متناسب با انجام فعالیتهای گوناگون، به ویژه رقص در فضای شهری که کم نظیرترین واقعه در فضاهای ما است.
  • تنوع فضایی از جمله فضای پیاده روی، چند نوع فضای نشستن، فضای بازی (فضایی منعطف برای انواع فعالیتها مثل بازی)، آلاچیق، فضایی برای چند نوع سرگرمی چون راپل و ...
  • تنوع در استفاده از انواع مبلمان شهری 
  • دید بسیار عالی به درختان پارک طالقانی و بزرگراه مدرس
  • نورپردازی نسبتا مناسب 
  • اما در مصالح به کار رفته باید دقت بیشتری مبذول داشته می شد، مصالح به رفته اغلب کم دوام بوده و هنوز زمان زیادی از عمر پارک نگذشته که آثاری از خرابی به ویژه در کفسازی آن مشاهده می شود.
  • از طرف دیگر با توجه به عدم در نظر گرفتن پارکینگ ساکنان کوچه های اطراف به شدت با مشکل ترافیک زیاد ماشینها و توقف جلوی درب منازل شان مواجه شده اند.

به نظر می رسد با ادامه یافتن این مسیر فضای شهری کم نظیری در ایران داشته باشیم. البته همیشه با مقایسه با نمونه های جهانی کمبودهای زیادی آشکار می شود اما اینجا بحث از فقدان هر گونه فضای شهری است و این فضا به عنوان یکی از جدیدترین فضاهای شهری به نظر قدم مثبتی در این راه بوده است.

+   مریم خبازی ; ۸:٥٦ ‎ب.ظ ; ۱۳۸٩/۳/٢۱

مسئله کم عمقی مباحث طراحی شهری در ایران

این مقوله که مباحث در تحقیقات انجام گرفته در ایران در اغلب موارد عمق کافی را پیدا نمی کنند بحثی جدی است. اگر در کارها و پژوهشهای صورت گرفته در زمینه شهرسازی در ایران دقت کنیم می بینیم که کارها بیشتر در حد معرفی اولیه مباحث (اغلب ناقص) باقی می مانند. این مقوله در انواع کارها مشاهده می شود چه در کتابها، چه در مقالات و چه در پایان نامه ها. 

روند اغلب این گونه کارها این چنین است که به معرفی مبانی نظری آن ( اغلب رفرنس داده شده به منابع قدیمی) می پردازند بدون آنکه به دنبال مناسب سازی آن برای شرایط ایران و یا به روز رسانی آن باشند سپس به استفاده حتی ناقص از آن در پروژه های ایران می کنند. در کشورهای دیگر این اجازه داده می شود که همه چیز دارای ریشه شود عنوان مثال اگر پژوهشکده ای در زمینه رفتارشناسی در دهه 1970 تاسیس می شود تا به امروز به فعالیت خود ادامه می دهد و سعی در تعمق بیشتر در موضوع دارد ولی ما استاد و دانشجویی نمی یابیم (یا کم می یابیم) که تمایل به ادامه مسیر خود داشته باشد. از این شاخه به آن شاخه پریدن و داشتن کارهای متفاوت در نظر ما ارزش است، ما هر کسی را که یک کار مشخص را دنبال کند به تکراری حرف زدن متهم می کنیم ولی مگر غیر از این است که افراد شاخص غیرایرانی هم اغلب در همه کارهای خود یک مقوله را دنبال می کنند و به آن عمق می بخشند. مگر کرمونا کانون توجهش در کتابها و مقالاتش بسط مقوله فضای عمومی نیست؟ مگر جین جیکوبز بیشتر به مقوله سرزنگی فضاهای شهری با آن نوع خاص گویشش نیست؟ و خیلی های دیگر. پس چرا ما اگر کسی سعی در عمق دادن به کار خود دارد نکوهش می کنیم و متهم به تکرار؟!

شاید باید سعی در عمق بخشیدن به مباحثی چون رفتارگرایی، توسعه پایدار و ... باشیم.

+   مریم خبازی ; ٧:۱٢ ‎ب.ظ ; ۱۳۸٩/۳/٢۱

طرح های نوسازی و بهسازی و آینده بافتهای فرسوده شهرهای ایران

این طور که به نظر می آید با این طرحهای نوسازی و بهسازی که در این چند سال اخیر در حال تهیه است معلوم نیست آینده شهرهای ما و به ویژه شهرهای تاریخی ما به کدام سو سوق داده می شود.

این طرحها همچون طرحهای تفصیلی و جامع (که حتما دوستان شهرساز آشنایی کامل نسبت به بی محتوایی و اطناب این طرحها و مخصوصا طولانی بودن مرحله شناخت آنها دارند.) و حتی متاسفانه با مرحله شناخت طولانی تر معلوم نیست سعی در چه کاری دارند. چون در نهایت نیز طرح داده شده مثل سایر طرحها برای شهرهای دیگر است.

شرح خدمات این بافتها طولانی بودن را از حد گذرانده اند!!!

مرحله شناخت در طرحهای شهری تهیه شده در ایران مانند باتلاقی هستند که مشاوران یارای بیرون کشیدن خود از آن را ندارند.

و مهمترین مبحثی که امروزه در طرحها مطرح می شود تا رنگ و روی به روز بودن به آن بدهند بحث مشارکت مردمی است. بحثی که مثل مباحث بسیار دیگری که هنگام ورود تعریف اصلی خود را از دست می دهند مفهوم متفاوتی در ایران گرفته. در اینجا مشارکت در بافتهای فرسوده خلاصه شده به اینکه مردم رضایت دهند زمینها و خانه های خود را در ازای اندکی پول بیشتر به مسئول اجرایی واگذار کنند تا آن را تجمیع و تبدیل به خانه های چند طبقه کنند. ساکنان نیز رخت بسته و خود و مشکلات خود را به بخش دیگری از شهر منتقل کنند! با این کار مشکل که حل نشده و صرفا آنرا به جای دیگری انتقال می دهیم. و تنها بودجه ها را صرف هزینه های نابجا می کنیم.

باید این را دانست که مشارکت در ایران و مخصوصا در بافتهای فرسوده هنوز احتیاج به بررسی دارد و آنچه که در سطح جهانی به عنوان مشارکت مطرح می شود ناشی از دهه ها حیات مدنی است. به عنوان مثال طرح شهر ونکوور طرحی بر پایه مشارکت است (نک: آفرینش محلات و مکانها در محیط انسان ساخت: دیوید چپ من) زمانی که در مورد قطع درختان و عریض کردن یکی از پررفت و آمدترین مسیرها که ترافیک سنگینی برای استفاده کنندگان ایجاد می کرد از مردم  نظرسنجی شد با اکثریت آرا نظر منفی بود!

البته ذکر این نکته ضروریست که نظر اینجانب بر عدم مشارکت مردمی یا ناتوانی مردم در مشارکت نیست، بلکه معتقدم باید راه حل متناسب با شرایط کنونی ایران اتخاذ شود.

در بافتهای فرسوده نیز به نظر می آید مشارکت مفهوم اشتباهی پیدا کرده. برای این بافتها شاید بهترین مشارکت استفاده از نیرو و مهارتهای مردمی به عنوان مثال برای ساخت و ساز باشد. یعنی خود مردم دست به ساخت و ساز در زمینهای خود بزنند در این صورت آنها هم انگیزه این کار را دارند (به دلیل کار روی زمین خود و در محله خود) و هم مشکل به جای دیگری از شهر منتقل نمی شود. در هر صورت راه حل یابی برای بافتهای فرسوده باید ادامه پیدا کرده و باید منطبق با شرایط ایران صورت گیرد.

+   مریم خبازی ; ٤:٤٩ ‎ب.ظ ; ۱۳۸٩/۳/۱۱

طراحی شهری هنر نو کردن ساختار شهر نویسنده محمود توسلی

دقت و تفحص در کتابهای تالیفی طراحی شهری در ایران به خوبی نشان می دهد که پرداختن به مسایل ایران و به ویژه طراحی شهری برای ایران به غیر از کتابهای توسلی کمرنگ می باشد به عبارتی پیوستگی و انسجام در کتابهای توسلی کاملا آشکار بوده و دغدغه اصلی کتابهای اوست.

کتاب اخیرش نیز "طراحی شهری هنر نو کردن ساختار شهر" در راستای این مهم حرکت کرده و گامی در مطرح کردن مسایل امروزین طراحی شهری است. البته این کتاب نیز خالی از نقص نبوده و به عنوان مثال شاید ارایه یک نمونه موردی جدید می توانست در قویتر شدن کار کمک به سزایی کرده و جلوی برخی انتقادات بی مورد به کتاب مبنی بر تکراری بودن را بگیرد، یا شاید نمونه هایی از طراحی برای تراکمهای بیشتر برای بخش بیرونی شهرها راهنمایی برای طرحهای جامع و تفصیلی امروز می شد که بی توجه به مسایل ایران برای همه شهرها یکسان انجام می شود.

اما از نکات قابل توجه، مقدمه درخشان و نتیجه گیری زیرکانه کتاب است.پنج نکته مطرح شده در انتهای نتیجه گیری احتیاج به دقت دارد که اگر نویسنده بسط بیشتری در این زمینه می داد تاثیرگذاری مطالب و موفقیت کتاب بیشتر می شد. پرداختن به مقوله زلزله و تاکید بر آن در طرحهای جامع و تفصیلی و تاکید بر بررسی و ارایه راهکار برای بافتهای فرسوده و بلوکهای شهری در بخش درونی شهرها از دیگر نکات کتاب است.

علاوه بر تمام مطالب، بیان تصویری کتاب بی نظیر بوده و تنها با مطالعه اسکیسها و زیرنویسهای آنها می توان به کلیت کتاب دست یافت که این ویژگی و نکته ایست که کمتر کتابی قادر به آن می باشد. کیفیت تصاویر از کتابهای گذشته بسیار بهتر بوده نتیجتا کتابی آموزنده برای دوستان علاقه مند به اسکیس است.

در نهایت توصیه می شود که دوستان علاقه مند به طراحی شهری و به ویژه طراحی شهری بومی شده و اسکیس از مطالعه کتاب غافل نمانند. کتاب را می توان از کتاب فروشی پیام و دانشکده هنرهای زیبا تهیه کرد.

+   مریم خبازی ; ۱۱:۱٠ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٩/۳/۱٠

design by macromediax ; Powered by PersianBlog.ir